شهرستان جاجرم یکی از زیباترین شهرهای استان خراسان شمالی که با مساحت ۳۶۵۴ کیلومترمربع در کل استان می درخشد. کوهستان موسوم به بهار در شمال شهر جاجرم در برخی نقاط بیش از ۲۰۰۰ متر ارتفاع دارد و به طور کلی باعث ایجاد آب و هوای ملایم تری در این منطقه شده است. ارتفاعات منفرد جنوب شرقی شهرستان شامل بخشی از کوه های جغتای است

به گزارش آی سی ان پرس,رودخانه ی دائمی کالشور با جهت شرقی – غربی در جنوب شهرستان جریان دارد و به دشت کویر در جنوب شهرستان می ریزد. بخش قابل ملاحظه ای از اقلیم این منطقه استپی و کویری است. شهرستان مانه و سملقان در شمال، گرمه در غرب، شهرستان میامی استان سمنان در جنوب، اسفراین در شرق و بجنورد در شمال شرق و شهرستان جغتای و جوین استان خراسان رضوی در جنوب شرق با شهرستان جاجرم همسایه اند. دیدنی های شهرستان جاجرم در لیست برترین های استان خراسان شمالی به چشم می خورند و بازدید از آن ها خالی از لطف نیست. در سفر به این شهر از اماکن دیدنی شهرستان جاجرم دیدن کنید و به دل تاریخ سفر کنید. پس در ادامه ی این مطلب با ما در مجله ی گردشگری همگردی همراه باشید برای بازدید از جاذبه های گردشگری جاجرم…

پیشینه
جاجرم از دیرباز همواره مورد توجه قرار داشته و نیز بر سر راه های کهن کاروانرو بوده است. وجود محوطه های باستانی بزرگ و دیدنی های شهرستان جاجرم از دوره های نوسنگی و مس سنگی و عصر مفرغ از قبیل تپه پهلوان، تپه حیدران و محوطه چلو و نیز سنگ نگاره های پیش از تاریخی جربت در پهنه ی شهرستان جاجرم آن را به یکی قدیمی ترین استقرارگاه های بشری در خراسان شمالی بدل کرده است. پراکندگی زیاد محوطه های باستانی مربوط به دوران اشکانی و ساسانی در این شهرستان از شکوفایی این خطه در دوره تاریخی با بهره گیری از موقعیت مناسب آن بر سر راه ابریشم و معادلات سیاسی و تجاری آن دوران حکایت دارد. جاجرم از شهرهای مهم دوران اوج و درخشش تمدن خراسان بوده است.

فرهنگ و هنر
جاجرم را امروز با نتایج کاوش های باستان شناسی محوطه ی باستانی چلو سنخواست بیشتر و بهتر می شناسند. مطالعات باستان شناسی تپه پهلوان و چلو مهم ترین آثار فرهنگی، مدنی و هنری را از کهن ترین دوران جوامع باستان خراسان شمالی به دست داده است.
نارین قلعه از قلاع باستانی معروف که پایه و بنیاد شهر جاجرم نیز می باشد، با ریشه های پیش اسلامی؛ همچنان با همه آسیب ها و صدمات در مرکز این شهر پابرجا و نماد دیرینگی جاجرم کهن است.
جاجرم را باید کانون و جلوه گاه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی در خراسان شمالی دانست. آیین نخل گردانی جاجرمی ها در حسینیه بزرگ این شهر در عاشورای حسینی هزاران جاجرمی را از سر کشور و خیل علاقه مندان را از سراسر استان به سوی خود فرا می خواند.
مسجد جامع جاجرم را باید مهم ترین نشانه این جنبه از حیات فرهنگی و دینی اش دانست. این مسجد یکی از کهن ترین مساجد تاریخی ایران و جاذبه های گردشگری جاجرم به شمار می رود. وجود آرامگاه علی بن مهزیار یار نام آشنای امام رضا (ع) در جاجرم و نیز شهرت مشاهیری چون فریدالدین جاجرمی (شاعر)، محمد بن بدر جاجرمی (شاعر)، بدرالدین جاجرمی و هلالی جاجرمی (شاعر)، محمد طالب جاجرمی (شاعر)، خواجه کمال، شیخ اندوقانی، خواجه خاموش و از دوران متاخر تر بزرگانی چون میرزا بابا سنخواستی، سید محمد حسینی مجتهد جاجرمی، میرزا حسن موسوی بجنوردی (خراشایی) و سید محمد حسینی فائق و… شواهد گویایی از تاریخ غنی و جایگاه والای فرهنگی و مدنی جاجرم می باشند.
جاجرمی ها مردمی مذهبی و مقید و مشتهر به دینداری اند. شهرهای جاجرم و سنخواست و روستاهایی چون خراشا، طبر، کرف و… کانون های پویای مذهبی و فرهنگی این شهرستان هستند.

جاذبه های تاریخی و اماکن دیدنی شهرستان جاجرم
نقوش صخره ای جربت
نقوش صخره ای جربت از اماکن دیدنی شهرستان جاجرم که در منطقه به “سنگ نگاره” معروف شده اند در ۵ کیلومتری شرق روستای جربت در بخش سنخواست واقع شده اند و عبارتند از مجموعه ای از نقوش حیوانی شامل کل، بزکوهی با شاخ های بلند، شتر، انسان اسب سوار و برخی نمادهای مذهبی اسلامی و کتیبه هایی به خط عربی و فارسی که با خراش و ضربه یک شی نوک تیز بر بدنه ی صخره های سیاه رنگ فرو غلتیده در پای دامنه ی کوه، نقش شده اند. این مجموعه نقوش کم نظیر به دوران پیش از تاریخ تا اسلامی تعلق دارند.
شماره ثبت ملی: ۲۴۶۶۲

مسجد جامع جاجرم
مسجد جامع جاجرم از جمله مساجد کهن ایران و دیدنی های شهرستان جاجرم است که از قرون اولیه اسلامی (احتمالا قرون ۳ و ۴ هجری) در محدوده ی بافت تاریخی شهر و خیابان شهید رجایی – خیابان ۱۵ خرداد جنوبی واقع شده است. ارگ کاظم خان، باغ و بنای کوشک، آب انبار آق فریدون نایب و… از دیگر آثار ارزشمند بافت تاریخی و جاذبه های گردشگری جاجرم می باشند. این مسجد دارای صحنی کوچک (۵/۷ * ۵/۷) و دو شبستان باریک در طرفین آن می باشد. شبستان ها به وسیله ی طاق و ضربی پوشش یافته اند و از طریق یک در مستقیما به صحن مسجد راه می یابند. این مسجد همچنین دارای شبستان زمستانی در پشت شبستان غربی است. بر پیشانی ایوان ورودی گنبدخانه یک کتیبه ی کاشی فیروزه ای وجود دارد که به شدت آسیب دیده است در این کتیبه عبارت “بتاریخ بیستم ماه سنه سبع و سبیعن” دیده می شود و مابقی آسیب دیده است که به احتمال قریب به یقین “خمسمائه” یعنی تاریخ ۵۹۷ هجری.
شماره ثبت ملی: ۱۵۸۰

آرامگاه خواجه علی بن مهزیار
آرامگاه خواجه مهزیار از جمله آثار ارزشمند تاریخی و اماکن دیدنی شهرستان جاجرم به شمار می رود که ساخت آن را به دوره ایلخانی نسبت می دهند. این آرامگاه پلان چهار تاقی ساده دارد ورودی بنا در ضلع شمالی است که در بالای آن تزیینات مقرنس کاری به چشم می خورد. براساس بررسی های انجام شده تا دروه ی قاجار فضای داخلی بقعه و به ویژه مرقد تزیینات آجرهای لعابدار فیروزه ای با نقش برجسته ی آیات شریفه ی قرآنی به خط ثلث و نقوش گیاهی داشته که بعدها از اینجا به مقبره ی یار محمدخان شادلو “سردار مفخم” در بش قارداش منتقل و در آنجا نصب شده است، بعدها هم به گنجینه ی اسلامی موزه ملی ایران انتقال داده شده و در آنجا به شماره ثبت ۳۲۷۸ نگهداری می شوند.
طبق برخی روایات مذهبی این بنا مدفن ابوالحسن علی بن مهزیار، از یاران صدیق امام علی بن موسی الرضا (ع) است. علی بن مهزیار از سوی امام رضا (ع) و امام جواد (ع) مقام نمایندگی و وکالت در نواحی جاجرم داشته و تالیفات و آثارمتعددی از او برجای مانده است. آرامگاه خواجه مهزیار در حومه شرقی جاجرم، ابتدای جاده جاجرم – سبزوار قرار دارد.
شماره ثبت ملی: ۱۶۵۸۳

رباط قلی
رباط قلی یکی از باشکوه ترین کاروانسراهای خراسان شمالی و دیدنی های شهرستان جاجرم واقع در بخش سنخواست شهر جاجرم و در میان دشت وسیعی است که در شهر سنخواست و روستاهای قلی، گازان و… در آن قرار دارند. این بنای تاریخی از جاذبه های گردشگری جاجرم در سه کیلومتری شرق روستای گازان و سه کیلومتری جنوب روستای قلی واقع شده است. طرح کلی رباط قلی، مستطیل است با چهاربرج در چهار گوشه ی بنا و یک برج نیز در وسط ضلع های شمالی، غربی و جنوبی آن، ورودی بنا در وسط ضلع شرقی قرار دارد. بعد از ورودی از طریق یک فضای سرپوشیده چهار طاقی شکل به چهار طرف دسترسی می یابد. بارانداز یا حیاط کاروان سرا به شکل یک صحن چهارایوانی است در فرو رفتگی ایوان جنوبی یک محراب با بقایای گچبری که بی شک نمازخانه کاروان سرا بوده قرار داشته است.
براساس آثار و شواهد کتیبه گچ بری موجود بر سر در ورودی به خط ثلث که اکنون به کلی از بین رفته و نیز سبک و سیاق معماری و طرح کلی بنا، نماسازی داخل و خارج بنا و مصالح می توان این اثر را جز آثار شاخص دوران تیموری به شمار آورد.
شماره ثبت ملی: ۴۵۷۴

موزه گرمابه و تاریخ شهر جاجرم
حمام خزینه ای جاجرم با ۷۰۰ مترمربع مساحت در دل بافت تاریخی شهر (خیابان ۱۵ خرداد) و در کنار بقایای ارگ قدیم شهر معروف به نارین قلعه و مسجد جامع قرار گرفته و به دوره ی قاجار تعلق دارد. ورودی حمام از طریق ۵ پله به رختکن راه می یابد که خود با یک راهرو ارتباطی موسوم به “میاندر” به گرمخانه متصل می شود. در مجموع این حمام از پنج بخش رختکن یا سربینه، گرمخانه، خزینه و آب انبار و نیز گلخن، منبع آب گرم و سرد و مخزن سوخت تشکیل شده است. مطالعات و مرمت حمام تاریخی جاجرم در ۱۳۹۰ به انجام رسیده و با عنوان موزه تاریخ شهر به بهره برداری رسیده و از زیباترین اماکن دیدنی شهرستان جاجرم است. موزه گرمابه و تاریخ شهر جاجرم شامل هشت غرفه می باشد که در هر یک گوشه ای از آداب و رسوم و تاریخ و فرهنگ مردم منطقه به نمایش درآمده است.
شماره ثبت ملی: ۲۲۲۱۲

خانه شاه نشین بنی هاشم
خانه معروف به شاه نشین بنی هاشم روستای خراشا یکی از آثار ارزشمند دوره ی قاجار و اماکن دیدنی شهرستان جاجرم می باشد که در دو طبقه ساخته شده و طبقه ی فوقانی محل پذیرایی از مهمانان رسمی و رجال دولتی بوده است. این بنا به لحاظ داشتن تزیینات زیبای گچ بری به ویژه در اطراف شومینه ها تمرکز یافته و نیز کتیبه های ثلث شامل آیات قرآنی، ادعیه، نام پنج تن، تاریخ ساخت بنا و نام استاد گچ کار و کاتب (به ترتیب علی طهرانی و علی موسوی به سال ۱۳۱۰ هجری) زیبا و کم نظیر است.
شماره ثبت ملی: ۱۸۷۴۰

جاذبه های طبیعی
کوهستان بهار
کوهستان بهار که به دلیل سرسبزی به این نام شهرت یافته، یکی از زیباترین و باصفاترین ارتفاعات خراسان شمالی و جاذبه های گردشگری جاجرم به شمار می رود. شهر سنخواست در فاصله ی ۲۵ کیلومتری کوه بهار قرار دارد و فاصله آن با بجنورد مرکز استان در زاویه جنوب غربی حدود ۹۵ کیلومتر می باشد. ارتفاع قله آن از سطح دریا ۲۵۳۰ متر می باشد. کوه بهار از ذخیره گاه های ارس در استان است و به دلیل کثرت نزولات آسمانی و بارش برف های سنگین در زمستان و باران های طولانی در فصول بهار و پاییز و حتی در تابستان دارای مراتع سرسبز فراوانی است و چشمه های زیادی دارد که در دره ها، دامنه ها و کوهپایه های آن جاری می باشد. روستاهای کرف و خراشا در شرق این کوه قرار دارند و روستاهای قزل حصار بالا و پایین، مشما، چارچوبه، کرکی، برزنه در شمال غربی و روستاهای عمارت، قرجه ربات و ناویلا در شمال آن واقع شده اند. در جنوب کوه بهار نیز روستای کلاته جان قرار دارد.

منطقه حفاظت شده میاندشت
میاندشت منطقه ای پوشیده از دشت ها و کفه های وسیع با اقلیمی خشک و نیمه خشک و تراکم گیاهی نسبتا خوب است و وجود یک رودخانه ی فصلی به نام کال شور باعث شده تا منطقه حتی در دوران خشکسالی هم چندان با مشکل کم آبی رو به رو نباشد. میاندشت از دیدنی های شهرستان جاجرم دارای یکی از غنی ترین و متراکم ترین گونه های جانوری در بین زیستگاه های استپی کشور است. کاراکال، گرگ، شغال، کفتار، آهو، قوچ و میش، هوبره، گراز، تشی، زرده، بر و خرگوش از جمله دارایی های ارزشمند میاندشت می باشد.
منطقه ی نمونه گردشگری میاندشت یکی از زیستگاه های منحصر به فرد یوزپلنگ ایرانی واقع در شهر شهرستان جاجرم در دل خود “پناهگاه حیات وحش میاندشت” را با وسعت ۸۵ هزار هکتار را جای می دهد. میاندشت که یکی از قدیمی ترین مناطق ۴ گانه کشور به شمار می رود از سال ۱۳۵۲ تحت حفاظت قرار گرفت و با دارا بودن جمعیت قابل توجهی از آهو و در کنار آن شماری یوزپلنگ یکی از بهترین زیستگاه های این دو جانور در کشور به شمار می آید.

روستای هدف گردشگری طبر
طبر از روستاهای بخش جلگه شوقان از توابع شهرستان جاجرم، استان خراسان شمالی و از زیباترین جاذبه های گردشگری جاجرم است که با شهر شوقان ۵ کیلومتر، با مرکز این شهرستان حدود ۸۰ کیلومتر با مرکز استان، ۵۵ کیلومتر فاصله دارد. شغل اکثر ساکنان آن باغداری، کشاورزی و دامداری است. طبر با داشتن باغات فراوان زردآلو، گردو، گلابی و انگور بیشترین باغات منطقه را داراست.
قلعه کمر سفید، قلعه سنگینیه، حمام تاریخی، چنار کهنسال و چشمه واقع در مرکز روستا، برج های نگهبانی، گورستان قدیمی روستا، آسیاب قدیمی، ۲ خانه تاریخی و… از جمله آثار تاریخی روستا محسوب می شوند. صنایع دستی روستا عبارتند از: چلنگری، قالی بافی، نمدمالی و… در این روستا چند چشمه و قنات وجود دارد که آب مورد نیاز روستا را تامین می کند. باغات روستای طبر به چند قسمت تقسیم شده اند که هر قسمت نام مخصوص به خود را دارد. محدوده باغ هایی که در جنوب روستا و در دامنه رشته کوه سالوک قرار گرفته، لق لق نام دارد. بخش دیگر نیز در قسمت شمالی روستا قرار گرفته ترنقی نامیده می شود.

سرچشمه شوقان
در فاصله حدود ۵/۱ کیلومتری از شمال غربی میدان امام خمینی شهر شوقان چشمه زیبا و معروفی به نام سرچشمه شوقان قرار دارد. این چشمه در مجاور کوهی واقع شده و آب آن از چندین شکاف کوه خارج می شود. دبی متوسط طی ۸ ماهه نخست سال این چشمه طبق آمار دفتر مطالعات پایه آب استان در حدود ۱۰۰۰ لیتر بر ثانیه است و مساحت چشمه حدود ۱۵۰ متر مربع می باشد. آب این چشمه برای شرب شهروندان و نیز باغداری و کشاورزی مورد استفاده می باشد. مردم شهر شوقان به این چشمه اعتقاد دارند و به آن نذر می کنند. آب چشمه پس از گذر از باغات و مزارع وارد جوی های شهر شده و فضای سبز شهر را آبیاری می کند. چنار کهنسال شهر شوقان از دیدنی های شهرستان جاجرم نیز که در میدان مرکزی شهر قرار دارد، در فهرست میراث طبیعی ملی کشور به ثبت رسیده است.

رود کالشور و زیست بوم کویری آن
مهم ترین رودخانه شهرستان جاجرم رودخانه کال شور می باشد که از ارتفاعات بینالود سرچشمه گرفته و حوزه آبریز وسیعی از غرب خراسان تا مناطق شرقی سمنان را در بر می گیرد، مسیر این رودخانه دائمی از شمال شرق به جنوب غربی است که بعد از وارد شدن به جاجرم به سمت جنوب تغییر مسیر می دهد و وارد حاشیه شمالی کویر مرکزی ایران و جنوب دشت جاجرم می شود.

دسته بندی: گردشگری برچسب ها:

به اشتراک بگذارید :

مطلب قبل و بعد
مطالب مشابه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد